BLOG · 90/209
Gözümün Bebeği
İsviçreli bilim insanları mı yaptı bu deneyi bilmiyorum ama profesyonel poker oyuncuları üzerinde yapılan deneylerde, güneş gözlüğü ile oynayan bir oyuncuya karşı, diğerlerinin kazanma ihtimalinin çok düşük olduğu görülmüş. Eliniz istediğiniz kadar iyi, yüzünüz istediğiniz kadar “poker surat” olsun karşınızdaki oyuncu güneş gözlüğü takıyorsa bittiniz.
Sebebini merak ettiniz değil mi? Göz bebeklerimiz.
Göz bebeklerimiz heyecanlanınca büyüyor çünkü.
Bütçe ve işsizlik rakamlarını görünce sanırım göz bebeklerim büyüdü; ama heyecandan değil.
Ocak ayında işsizlik bir önceki aya göre 30 baz puan artarak yüzde 13,0 oldu. En son 2010 yılının Şubat ayında yüzde 13,5 ile işsizlik yüzde 13,0 üzerinde gerçekleşmişti. Bu aynı zamanda 2010 yılı Mart ayından beri gördüğümüz en yüksek rakam. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam yüzde 11,1 düzeyindeydi. Geçen yılın aynı döneminde yüzde 13,0 olan Tarım Dışı İşsizlik de yüzde 15,2’ye yükselmiş durumda. Bu rakam da Mart 2010’dan beri gördüğümüz en yüksek gerçekleşme. İşgücüne katılım oranı ise önceki yılın aynı dönemine göre 0,8 puanlık artış göstererek yüzde 51,5 olarak gerçekleşti
Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı bir önceki aya göre 20 baz puan gerileyerek yüzde 11,80 olurken, geçen yılın aynı döneminde bu rakam yüzde 10,1 düzeyindeydi. Tarım dışı işsizlik de bir önceki aya göre 10 baz puan gerileyerek yüzde 14,1 oldu; geçen yılın aynı döneminde yüzde 12,1 düzeyinde gerçekleşmişti.
2017 yılına işsizliğin yükselerek girdiğini görsek de açıklanan istihdam ve teşvik paketlerinin etkisiyle konjonktürel olarak işsizlikte düşüş eğiliminin başladığı bir döneme de girmiş bulunmaktayız. Diğer taraftan ekonomik büyümeye ilişkin ilk çeyrek için öncüleri olumlu sinyaller verse de özel sektörün yatırım iştahının az olması işsizlik açısından düşündürücü olmaya devam ediyor.
Bütçe ise kötü geleceğinin ilk sinyalini Hazine Nakit Gerçekleşmelerinde vermişti.
Nitekim 2016 Mart ayında 6,5 milyar TL açık veren bütçe bu yılın aynı döneminde 19,5 milyar TL açık verdi. 2016 Ocak-Mart döneminde 0,04 milyar TL olan bütçe fazlasının bu dönemde 15 milyar TL açığa dönüştüğünü gördük. 0,1 milyar TL fazla veren faiz dışı dengenin ise 12,3 milyar TL açık verdiğini izliyoruz. 2016 ilk çeyreğinde 16,5 milyar TL fazla veren faiz dışı denge ise 3,9 milyar TL fazlaya gerilemiş durumda. Ocak ayında 22,0 milyar TL, Şubat’ta 31,3 milyar TL olan 12 aylık birikimli bütçe açığı Mart’ta 44,2 milyar TL’ye yükselirken Bütçe Açığı/GSYH oranı da bir önceki aya göre yüzde 1,2’den yüzde 1,7’ye çıkmış oldu (Hedef: yüzde 1,9). Giderlerde en dikkat çeken artış yüzde 38 ile cari transferlerde olurken, bütçe giderlerindeki artış hızı yüzde 21,3 ile gelirlerdeki yüzde 9,9 artış hızının üzerinde gerçekleşti. Bütçe gelir ve giderlerine reel olarak bakıldığında ise Mart ayında gelirler yüzde 12,8 azalırken giderlerin yüzde 12,4 artmış olduğu görülüyor.
Merkezi Yönetim Bütçe rakamları bir sürpriz içermediği gibi bütçede bozulmanın devam ettiğini söylüyor. Bütçe açığının GSYH oranının hızla yükselmesi ise önümüzdeki dönemde daha sıkı bir politikanın izlenebileceğini düşündürüyor.
Düşündürüyor dedim de, bir konu hakkında çok düşünüp kafa patlattığımızda büyüyen göz bebeklerimiz, karamsar olduğumuzda, olumsuz düşüncelere kapıldığımızda ise normale göre çok daha fazla küçülüyormuş.